Nhật - Hàn tạm gác bất đồng, Mỹ thở phào

Theo Sara Phan / Sức Khỏe Cộng Đồng 15:32 23/11/2019

Hàn Quốc đã quyết định tạm hoãn có điều kiện việc chấm dứt Hiệp định Bảo đảm thông tin quân sự chung (GSOMIA) với Nhật Bản, ngay trước thời điểm thỏa thuận này hết hiệu lực ngày 23/11.

nhat-han-tam-gac-bat-dong-my-tho-phao
Ngày 22/11, Hàn Quốc đã quyết định kéo dài Hiệp định chia sẻ thông tin tình báo quân sự (GSOMIA) với Nhật Bản. Ảnh: Teller Report.

Căng thẳng tới phút chót

Theo thông báo, Chính phủ Hàn Quốc đã quyết định duy trì GSOMIA “với điều kiện có thể chấm dứt hiệp định này bất cứ lúc nào”. Tạm gác những bất đồng về các vấn đề lịch sử và thương mại với Tokyo cùng với những rủi ro về mặt đối nội, Seoul đã đưa ra một lựa chọn mang tính chiến lược, đó là duy trì sự ổn định của liên minh quân sự ba bên Nhật-Mỹ-Hàn trong bối cảnh tình hình an ninh khu vực đang tiềm ẩn những dấu hiệu phức tạp khó lường.

GSOMIA được gia hạn tự động hằng năm, nhưng bất cứ nước nào cũng có thể rút khỏi thỏa thuận bằng cách thông báo trước ngày 24/8. Từ năm 2016 đến nay, thỏa thuận này đã được gia hạn hai lần vào các năm 2017 và 2018. Tuy nhiên, ngày 22/8 vừa qua, giữa lúc căng thẳng Nhật-Hàn leo thang, Hàn Quốc đã quyết định rút khỏi GSOMIA, đồng nghĩa với hiệp định này sẽ hết hạn vào đêm 22/11 giờ Nhật Bản.

Kể từ đó đến nay, Tokyo đã nhiều lần đề nghị Seoul nối lại GSOMIA bởi vì Nhật Bản lo ngại việc chấm dứt hiệp định này có thể gây trở ngại cho khả năng của cả hai nước trong hoạt động giám sát, theo dõi và đánh giá các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên  Bên cạnh đó, Tokyo cũng lo ngại quyết định của Hàn Quốc có thể dẫn tới những rạn nứt trong quan hệ đồng minh an ninh chiến lược ba bên giữa Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, từ đó dẫn tới những thay đổi lớn trong các cấu trúc kinh tế và an ninh đã tồn tại ổn định từ lâu trong khu vực, theo hướng có lợi cho Triều Tiên và Trung Quốc. 

Tuy nhiên, Hàn Quốc khẳng định nước này sẽ chỉ xem xét lại quyết định rút khỏi GSOMIA nếu Nhật Bản hủy bỏ quyết định siết chặt quản lý hoạt động xuất khẩu một số nguyên liệu chiến lược sang Hàn Quốc.

Lựa chọn của Hàn Quốc tạm thời chưa chấm dứt GSOMIA được cho là do tác động liên tục của Mỹ. Washington đã tỏ thái độ “không buông xuôi” trước khả năng rạn nứt trong liên minh quân sự Nhật-Mỹ-Hàn. Chính phủ Mỹ đã nhiều lần bày tỏ quan ngại về khả năng suy yếu quan hệ hợp tác an ninh ba bên nếu Hàn Quốc không gia hạn GSOMIA.

Quốc hội Mỹ đã “tiếp sức” các nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump khi thông qua nghị quyết khẳng định GSOMIA là “nền tảng của an ninh và quốc phòng khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”. Có vẻ như các sức ép liên tục từ Washington đã khiến Seoul lật lại quyết định chấm dứt thỏa thuận chia sẻ thông tin tình báo với Nhật Bản. 

Mặc dù vậy, giới phân tích vẫn quan ngại về số phận của GSOMIA vì Seoul có thể chấm dứt thỏa thuận này bất cứ lúc nào nếu cuộc đàm phán về các biện pháp quản lý xuất khẩu ba nguyên liệu công nghệ cao với Nhật Bản thất bại. Trong khi đó, Tokyo vẫn quyết tâm duy trì các biện pháp quản lý xuất khẩu này như một phần trong chiến lược của Nhật Bản nhằm gây sức ép buộc chính quyền Tổng thống Moon Jae-in hành động để thay đổi phán quyết của tòa án về vấn đề lao động cưỡng bức. 

Dự kiến, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi sẽ gặp người đồng cấp Hàn Quốc bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu (G20) đang diễn ra ở Nagoya (Nhật Bản). Sau đó, Thủ tướng Nhật Bản Abe có thể sẽ có cuộc gặp song phương với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in bên lề Hội nghị thượng đỉnh Nhật-Trung-Hàn ở Thành Đô (Trung Quốc) vào tháng tới. Các cuộc gặp này đang được kỳ vọng sẽ giúp gỡ bỏ “các nút thắt” trong quan hệ Nhật-Hàn, qua đó làm dịu tình trạng căng thẳng giữa hai đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở Đông Bắc Á.

Mỹ vui "ra mặt"

Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, quyết định của Hàn Quốc đã gửi đi thông điệp tích cực tới các quốc gia đồng minh của Mỹ về việc có thể thỏa luận để giải quyết các bất đồng song phương. Bên cạnh đó, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng hối thúc Hàn Quốc và Nhật Bản tiếp tục duy trì thái độ chân thành trong thảo luận để tìm ra một giải pháp lâu dài cho các bất đồng liên quan đến lịch sử hai nước.

Cùng ngày, Thượng nghị sỹ Bob Menendez, thành viên của Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, đã ca ngợi quyết định của Hàn Quốc. Trong thông báo đăng trên mạng Twitter, ông cho rằng Hàn Quốc đã đưa ra quyết định khôn ngoan và được cân nhắc kỹ lưỡng, qua đó mang lại lợi ích cho hợp tác song phương và quan hệ giữa các đồng minh.

GSOMIA hoạt động như thế nào?

Nhật Bản và Hàn Quốc ký GSOMIA ngày 23/11/2016, với mục đích chủ yếu là ứng phó với các các vụ thử hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên.

Hiệp định này rất quan trọng bởi nó giúp khắc phục các điểm yếu của hai nước trong việc đối phó với các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên. Khi Triều Tiên phóng tên lửa đạn đạo, các vệ tinh cảnh báo sớm của quân đội Mỹ sẽ nhanh chóng phát hiện ra tên lửa này.

Sau đó, Mỹ sẽ chia sẻ các thông tin như địa điểm phóng và quỹ đạo của tên lửa cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF). SDF sẽ sử dụng các tàu tuần dương lớp Aegis trên Biển Nhật Bản và các trạm radar trên đất liền để theo dõi tên lửa của Triều Tiên và xác định vị trí rơi cùng với các thông số kỹ thuật của tên lửa.

Tuy nhiên, các radar của Nhật Bản không thể phát hiện các tên lửa tầm ngắn hoặc các tên lửa bay với quỹ đạo thấp, và nếu không được tiếp cận dữ liệu radar của quân đội Hàn Quốc, trong một số trường hợp, Tokyo có thể sẽ không xác định được tầm xa, độ cao so với mặt biển hay loại tên lửa được phóng đi. 

Ngược lại, các radar của Seoul thường không thể theo dõi các tên lửa tầm xa của Triều Tiên. Nhờ GSOMIA, Nhật Bản và Hàn Quốc có thể trao đổi và so sánh các thông tin nhằm dễ dàng đưa ra một bức tranh toàn cảnh chính xác về các vụ phóng tên lửa của Triều Tiên. Nói cách khác, thỏa thuận này phục vụ lợi ích của cả hai nước.

Link gốc: https://baosuckhoecongdong.vn/nhat-han-tam-gac-bat-dong-my-tho-phao-142675.html

Tin khác