Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi

Theo 17:05 26/01/2016

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi. Virus này đang có nguy cơ bùng phát với mối nguy hại lớn đặc biệt là đối với thai nhi, được biết đã có những khuyến cáo...

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi. Virus này đang có nguy cơ bùng phát với mối nguy hại lớn đặc biệt là đối với thai nhi, được biết đã có những khuyến cáo phụ nữ ngừng mang thai vì loại virus này ở một số nước trên thế giới.

Virus Zika là gì?

Theo nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học, đây là loại vi rút gần tương tự với bệnh sốt xuất huyết. Virus Zika thuộc họ flavivirus - rất gần với các virus gây nên bệnh sốt xuất huyết.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (4)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi

Bệnh do virus Zika được ghi nhận đầu tiên vào năm 1947 tại khu rừng Zika của Uganda (một quốc gia tại châu Phi).

Cơ chế lây nhiễm và biểu hiện bệnh

Cũng giống như sốt xuất huyết, bệnh được lây truyền qua vật chủ trung gian là muỗi, hay cụ thể hơn là muỗi Aedes (muỗi lan truyền bệnh sốt xuất huyết). Chính vì vậy, qua thời gian căn bệnh này đã xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (2)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: do muỗi Aedes gây ra

Thực chất, virus này không được xếp vào dạng nguy hiểm với người trưởng thành. Người mắc bệnh cũng sẽ có những triệu chứng tương tự như khi mắc sốt xuất huyết: sốt, xuất huyết nội, đau mỏi cơ, đau mắt... nhưng với mức độ nhẹ hơn.

Triệu chứng phổ biến nhất khi nhiễm virus Zika là sốt, viêm kết mạc, nhức đầu, đau cơ, khớp và phát ban. Đối với phụ nữ có thai, virus này để lại dị tật cho thai nhi với chứng teo não. Cho đến nay chưa có vaccine điều trị loại virus này.

Bệnh thường có biểu hiện sốt, nổi mẩn và một số triệu chứng khác như đau cơ, nhức đầu, đau mắt.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (3)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: triệu chứng mẩn ngứa

Phương thức lây truyền chủ yếu của virus Zika là qua muỗi Aedes (loại muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết), có một số bằng chứng có thể gợi ý virus có thể lây truyền qua đường máu, từ mẹ sang con khi sinh và qua đường tình dục, tuy nhiên sự ghi nhận là rất hiếm. Thời gian ủ bệnh từ 3-12 ngày.

Virus ZiKa được phát hiện đầu tiên vào năm 1947 tại khu rừng Zika của Uganda, sau đó tiếp tục ghi nhận ở Nigeria vào năm 1954 và trở thành chủng virus lưu hành ở nhiều nước khu vực châu Phi.

Tại châu Á đã ghi nhận trường hợp mắc đầu tiên vào năm 2007 tại đảo Yap thuộc Liên bang Micronesia. Năm 2013, ghi nhận ổ dịch đầu tiên tại French Polynesia, sau đó lây lan ra các đảo khu vực Thái Bình Dương, bao gồm cả New Caledonia, đảo Cook, đảo Easter; trong năm 2013, Thái Lan cũng đã ghi nhận một số trường hợp mắc bệnh do virus Zika ở một số tỉnh, thành phố và Bộ Y tế công cộng Thái Lan cho rằng virus Zika có thể đã lưu hành tại Thái Lan.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (1)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: đau mắt đỏ

Năm 2015, Tổ chức Y tế thế giới tiếp tục ghi nhận các trường hợp mắc bệnh do virus Zika tại một số quốc gia khu vực châu Mỹ, châu Phi như: Guatemala, Elsalvador, Venezuela, Senegal, Honduras, Panama, Brazil.

Nhưng nếu vậy thì loại virus này nguy hiểm ở điểm gì, khi hầu như không có trường hợp nào tử vong vì nó?

Loại virus "thích ăn não" thai nhi

Câu chuyện này bắt nguồn khi Bộ Y tế Brazil thông báo trong năm 2015 có tới 2.782 trường hợp trẻ em sinh ra tại Brazil mắc "chứng não nhỏ" - một căn bệnh theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đánh giá là không thể chữa được. Con số này trong năm 2014 chỉ là 147 trẻ.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (1)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: Loại virus "thích ăn não" thai nhi

Trẻ mắc phải hội chứng này não bộ sẽ không phát triển bình thường khi còn ở trong bụng mẹ. Kết quả, đứa trẻ ra đời với một cái đầu nhỏ bất thường.

Mới đây, Bộ Y tế Việt Nam tỏ ra lo ngại về khả năng xuất hiện loài virus ăn não người nguy hiểm ở trong nước - virus Zika.

Vậy chính xác loại virus này nguy hiểm như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu xem.

Virus gần tương tự với bệnh sốt xuất huyết. Virus Zika thuộc họ flavivirus - rất gần với các virus gây nên bệnh sốt xuất huyết.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (8)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: Loại virus "thích ăn não" thai nhi

Bệnh do virus Zika được ghi nhận đầu tiên vào năm 1947 tại khu rừng Zika của Uganda (một quốc gia tại châu Phi).

Cũng giống như sốt xuất huyết, bệnh được lây truyền qua vật chủ trung gian là muỗi, hay cụ thể hơn là muỗi Aedes (muỗi lan truyền bệnh sốt xuất huyết). Chính vì vậy, qua thời gian căn bệnh này đã xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới.

Thực chất, virus này không được xếp vào dạng nguy hiểm với người trưởng thành. Người mắc bệnh cũng sẽ có những triệu chứng tương tự như khi mắc sốt xuất huyết: sốt, xuất huyết nội, đau mỏi cơ, đau mắt... nhưng với mức độ nhẹ hơn.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (7)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: Loại virus "thích ăn não" thai nhi

Tuy một số trường hợp có thể chuyển biến nặng do thể trạng yếu, nhưng thường thì bệnh nhân sẽ khỏi bệnh trong khoảng 4 ngày đến 1 tuần.

Nhưng nếu vậy thì loại virus này nguy hiểm ở điểm gì, khi hầu như không có trường hợp nào tử vong vì nó?

Bất ngờ bùng phát chưa hề có tiền lệ

Tại thành phố Recife, Đông Bắc Brazil, Jusikelly da Silva tràn đầy hy vọng về đứa con trong bụng. Nhưng đến tháng thứ 6 của thai kỳ, người phụ nữ 32 tuổi này thực sự bị sốc khi biết tin bé bị tật đầu nhỏ, một khiếm khuyết bẩm sinh hiếm gặp có thể khiến trẻ học tập và vận động khó khăn. Những bà mẹ như Jusikelly da Silva đang vật lộn với việc chăm sóc con khi đất nước lớn nhất Nam Mỹ này phải đối mặt với một đợt bùng phát chưa từng có về số trẻ mắc tật đầu nhỏ do virus Zika truyền qua muỗi gây ra. “Bé không cười và không phản ứng được như những đứa trẻ khác”, Jusikelly lau nước mắt khi nói về con gái Luhandra, hiện đã được 2 tháng tuổi. Cô cho biết, sau khi chẩn đoán con mắc bệnh, vợ chồng cô dừng kế hoạch mở một hiệu bánh nhỏ.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (12)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: chưa từng có tiền lệ bùng phát

Mặc dù, virus Zika đã được ghi nhận từ những năm 1940, nó bắt đầu lây lan mạnh tại Mỹ Latinh trong nhiều tháng qua, trong đó quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Brazil, với hơn 1 triệu người bị nhiễm. Số trường hợp nhiễm bệnh đang gia tăng bất thường ở nước này. Chỉ trong 1 tuần trở lại đây, số ca nhiễm virus Zika ở Brazil đã tăng thêm gần 900 trường hợp, nâng tổng số ca nhiễm virus gây chứng bệnh teo não lên 3.900 trường hợp chỉ trong vòng 3 tháng qua. Trong đó, 90% số ca nhiễm tập trung ở vùng Đông Bắc nghèo khó của nước này.

Chiến dịch ngừng sinh đẻ chống virus Zika

Gần kề Đông Bắc Brazil, nước láng giềng Colombia đã ghi nhận hơn 13.000 trường hợp nhiễm bệnh. Tại thành phố Santa Marta bên bờ Biển Carribe của Colombia, một y tá ở phòng hộ sinh tại Bệnh viện La Milagrosa nói rằng, thông tin về virus Zika và khả năng bị dị tật bẩm sinh ở trẻ khiến nhiều phụ nữ lo sợ. Bộ trưởng Y tế Alejandro Gaviria khuyên phụ nữ Colombia trì hoãn mang thai trong 6 đến 8 tháng tới. Bộ này cho biết, đến nay, đã có 106 em bé được sinh ra từ người mẹ nhiễm virus Zika, và các trẻ đang được theo dõi để xác định xem sự phát triển của chúng có bị ảnh hưởng bởi virus hay không.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (6)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: chưa từng có tiền lệ bùng phát

Những nước khác trong đó có Jamaica và Honduras, cũng kêu gọi phụ nữ trì hoãn việc có con. Sau hơn 5.000 trường hợp nghi nhiễm virus Zika được báo cáo hồi năm ngoái và trong những tuần đầu tiên của năm 2016, Thứ trưởng Bộ Y tế El Salvador, Eduardo Espinoza ngày 21-1 kêu gọi phụ nữ tránh mang thai trước năm 2018. Quốc gia Trung Mỹ này phát hiện trường hợp nghi nhiễm virus Zika đầu tiên vào tháng 11 và gửi mẫu đến Mỹ để xét nghiệm. “Đây là lần đầu tiên chúng tôi bị virus Zika tấn công”, Thứ trưởng Espinoza cho biết. Cũng như các nước khác trong khu vực, chính quyền El Salvador cố gắng làm chậm sự lây lan của virus Zika bằng cách ngăn ngừa sự sinh sôi nảy nở của muỗi thông qua việc loại bỏ các vũng nước tù đọng và sử dụng thuốc diệt muỗi. Đài phát thanh và truyền hình cũng khuyến cáo phụ nữ mang thai bảo vệ da tránh bị muỗi đốt.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (11)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: khuyến cáo phụ nữ ngừng sinh

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết, khoảng 20 quốc gia ở châu Mỹ, 10 khu vực khác ở châu Phi, châu Á và Thái Bình Dương xác nhận có các trường hợp nhiễm virus Zika. Tại Mỹ, 3 trường hợp ở bang Florida được báo cáo nhiễm bệnh sau khi du lịch về từ các nước Mỹ Latinh. Một trẻ sơ sinh ở Hawaii cũng mắc bệnh về não có liên quan tới virus Zika. Mối lo ngại sự lây lan của virus Zika lớn tới mức Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ hôm 22-1 đã liệt kê danh sách 22 quốc gia và vùng lãnh thổ bị ảnh hưởng bởi virus Zika, đồng thời khuyến cáo phụ nữ Mỹ đang mang thai tránh đi đến những nơi này.

Bệnh do virus Zika chưa có tại Việt Nam

Tại Việt Nam hiện nay chưa phát hiện trường hợp nào nhiễm virus Zika. Tuy nhiên nước ta lưu hành bệnh sốt xuất huyết cùng với sự lưu hành của loại muỗi Aedes, đây là muỗi truyền virus Zika, đồng thời hiện nay virus Zika đã ghi nhận tại một số nước trong khu vực Đông Nam Á, nơi có sự giao lưu du lịch, thương mại, lao động rất lớn nên nguy cơ virus Zika có thể xâm nhập và lan truyền tại nước ta.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (2)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: chưa có tại Việt Nam

Hiện Bộ Y tế đang phối hợp chặt chẽ với Tổ chức Y tế thế giới để theo dõi sát diễn biến và các nguy cơ của bệnh cũng như tăng cường các biện pháp giám sát, phòng chống dịch bệnh ở nước ta.

Bệnh do virus Zika hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cũng như chưa có vaccine phòng bệnh. Vì vậy, việc triển khai các biện pháp nhằm hạn chế sự lây truyền của bệnh bằng cách diệt muỗi truyền bệnh và các ổ chứa của muỗi, bọ gậy là biện pháp hiệu quả để phòng bệnh.

Khuyến cáo của Bộ Y tế

Bộ Y tế khuyến cáo mạnh mẽ người dân thực hiện các biện pháp phòng bệnh sau:

- Đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước để muỗi không vào đẻ trứng.

- Hàng tuần thực hiện các biện pháp diệt bọ gậy bằng cách thả cá vào dụng cụ chứa nước lớn; thau rửa dụng cụ chứa nước vừa và nhỏ, lật úp các dụng cụ không chứa nước.

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi (10)

Virus Zika là gì và vì sao Virus Zika gây tật đầu nhỏ cho thai nhi: khuyến cáo của Bộ Y tế và cách tránh

- Loại bỏ các vật liệu phế thải, hốc nước tự nhiên không cho muỗi đẻ trứng như chai, lọ, mảnh chai, vỏ dừa, lốp/vỏ xe cũ, hốc tre, bẹ lá...

- Mắc màn khi ngủ, mặc quần áo dài phòng muỗi đốt ngay cả ban ngày.

- Tích cực phối hợp với ngành y tế trong các đợt phun hóa chất diệt muỗi để phòng, chống dịch.

- Khi bị sốt đến ngay cơ sở y tế để được khám và tư vấn điều trị. Không tự ý điều trị tại nhà.



Tin khác